Voor de meeste medewerkers zal het niet direct in hun functieomschrijving staan. Toch is Wereld Overdagslaapdag een mooie aanleiding om stil te staan bij een onderwerp dat binnen veel organisaties wordt onderschat: vermoeidheid.
Vermoeidheid is meer dan een keer gapen tijdens een vergadering. Wie onvoldoende uitgerust is, kan zich minder goed concentreren, reageert langzamer en is minder alert. Juist bij autorijden, werken met machines, hijswerkzaamheden, onderhoudswerk of werken op hoogte kan dat grote gevolgen hebben.
Vermoeidheid als arbeidsrisico
Vermoeidheid ontstaat niet alleen door een korte nacht. Ook lange werkdagen, onregelmatige diensten, nachtwerk, hoge werkdruk, onvoldoende pauzes en een verstoorde werk-privébalans kunnen ervoor zorgen dat medewerkers onvoldoende herstellen.
In Nederland werken ongeveer 1,3 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Nachtwerk verstoort het natuurlijke dag- en nachtritme en vergroot de kans op slaapproblemen. Volgens de Gezondheidsraad komen slaapproblemen bij nachtwerkers anderhalf tot ruim tweemaal vaker voor dan bij medewerkers die alleen overdag werken.
Ook voor de veiligheid is aandacht nodig. Medewerkers die in nachtdiensten werken, hebben volgens de Arbobalans een grotere kans op een arbeidsongeval met verzuim.
Doorgaan is niet altijd de veiligste keuze
Op veel werkplekken wordt vermoeidheid gezien als iets persoonlijks. Even doorzetten, nog een kop koffie en dan komt het wel goed.
Maar wanneer een medewerker door vermoeidheid niet meer veilig kan handelen, is het ook een organisatorisch vraagstuk. Een veilige werkomgeving vraagt daarom niet alleen om goede machines, persoonlijke beschermingsmiddelen en duidelijke instructies. Ook werktijden, herstelmogelijkheden, werkdruk en personeelsbezetting moeten op orde zijn.
Bespreekbaar maken helpt
Een werkgever kan vermoeidheidsrisico’s onder andere beheersen door:
• Werk- en rusttijden realistisch te plannen
• Voldoende pauzes en herstelmomenten mogelijk te maken
• Bij nacht- en ploegendiensten rekening te houden met het bioritme
• Extra alert te zijn bij risicovolle werkzaamheden en lange diensten
• Vermoeidheid bespreekbaar te maken zonder medewerkers direct te veroordelen
• Medewerkers voor te lichten over slaap, herstel en veilig werken
• Vermoeidheid mee te nemen in de RI&E en het plan van aanpak
Een powernap is natuurlijk niet voor iedere organisatie of functie een passende oplossing. Het belangrijkste is dat signalen van vermoeidheid worden herkend en dat medewerkers weten wat zij moeten doen wanneer zij zich niet meer voldoende fit voelen om hun werk veilig uit te voeren.
Veilig werken begint met uitgerust beginnen
Wereld Overdagslaapdag mag dan een luchtige aanleiding zijn, de boodschap erachter is serieus. Een uitgeruste medewerker werkt niet alleen prettiger, maar vaak ook zorgvuldiger, alerter en veiliger.
Veiligheid begint daarom niet pas bij het aantrekken van de werkschoenen. Soms begint het al de avond ervoor.
Recente reacties