Het thema van dit jaar is “Werkliefde”: werken met energie, betekenis en verbinding.
Bij vitaliteit denken we al snel aan voldoende bewegen, gezond eten, een goede nachtrust en misschien een lunchwandeling met collega’s. Allemaal belangrijk. Maar vitaliteit op het werk gaat wat ons betreft veel verder.
Want hoe vitaal kun je zijn wanneer de werkdruk structureel te hoog is? Wanneer je iedere dag zwaar lichamelijk werk uitvoert? Wanneer er onvoldoende herstelmomenten zijn? Of wanneer medewerkers wel zien dat iets niet goed gaat, maar zich niet vrij voelen om dat bespreekbaar te maken?
Vitaliteit en veilig en gezond werken zijn daarom onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Kun je veilig werken als je niet fit bent?
Een medewerker die moe is, onder hoge druk staat of langdurig wordt overbelast, heeft niet alleen een grotere kans op gezondheidsklachten. Vermoeidheid, stress en een gebrek aan concentratie kunnen ook invloed hebben op het veilig uitvoeren van werkzaamheden.
Andersom geldt hetzelfde. Een werkomgeving waarin medewerkers continu worden blootgesteld aan fysieke belasting, hoge werkdruk, geluid, gevaarlijke stoffen, onduidelijke werkinstructies of een gebrekkige veiligheidscultuur draagt niet bij aan vitaliteit.
Daarom kijken wij liever naar het geheel.
Een vitale organisatie zorgt er niet alleen voor dat medewerkers hun werk vandaag goed kunnen uitvoeren, maar ook dat zij dit op langere termijn gezond, veilig en met plezier kunnen blijven doen.
Werkdruk verdient hierbij serieuze aandacht
Dit is geen theoretisch probleem. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 blijkt dat 21% van de werknemers burn-outklachten ervaart. Tien jaar eerder was dat 13%. Daarnaast geeft 37% van de werknemers aan dat aanvullende maatregelen nodig zijn om de psychosociale arbeidsbelasting; waaronder werkdruk en werkstress, aan te pakken.
Werkdruk valt onder psychosociale arbeidsbelasting. Werkgevers moeten beleid voeren om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of te beperken.
Dit betekent niet dat iedere drukke week direct een probleem vormt. Een gezonde organisatie kijkt wel kritisch naar de balans tussen wat het werk vraagt en wat medewerkers daadwerkelijk aankunnen.
Maar vooral: zij wacht niet totdat iemand uitvalt.
Vitaliteit begint niet bij de medewerker
Bij vitaliteitsprogramma’s ligt de nadruk soms sterk op wat de medewerker zelf kan doen. Meer bewegen. Gezonder eten. Beter slapen. Vaker ontspannen.
Hiermee leg je echter een groot deel van de verantwoordelijkheid aan de verkeerde kant neer.
- Je kunt medewerkers stimuleren om tijdens de lunch een rondje te lopen, maar wanneer zij structureel geen tijd hebben om pauze te nemen, los je daar weinig mee op.
- Je kunt een cursus omgaan met stress aanbieden, maar wanneer de oorzaak een structureel te hoge werkbelasting is, moet óók die bron worden aangepakt.
- Je kunt aandacht besteden aan fysieke fitheid, maar wanneer medewerkers dagelijks te zwaar tillen, ongunstige werkhoudingen aannemen of onvoldoende hulpmiddelen hebben, ligt daar eerst een organisatorische verantwoordelijkheid.
Goed vitaliteitsbeleid kijkt daarom zowel naar de mens als naar het werk.
De RI&E als vertrekpunt
Een goede Risico-Inventarisatie en -Evaluatie geeft verrassend veel informatie over vitaliteit.
Niet alleen machineveiligheid, valgevaar of gevaarlijke stoffen horen hierin thuis. Ook onderwerpen zoals fysieke belasting, werkhoudingen, beeldschermwerk en psychosociale arbeidsbelasting maken onderdeel uit van een RI&E. Het doel daarvan is juist om gezondheidsklachten en ongevallen te voorkomen of te beperken.
Gebruik de Nationale Vitaliteitsweek daarom eens om andere vragen te stellen:
- Kunnen onze medewerkers hun werk fysiek gezond blijven uitvoeren?
- Hoe hoog is de werkdruk werkelijk?
- Zijn voldoende herstel- en pauzemomenten mogelijk?
- Voelen medewerkers zich veilig om over fouten, werkdruk en problemen te praten?
- Sluiten werktijden, roosters en bezetting aan bij de belasting van het werk?
- Zijn medewerkers voldoende geïnstrueerd en toegerust om hun werkzaamheden veilig uit te voeren?
- Worden signalen van overbelasting vroeg genoeg herkend?
- En misschien wel de belangrijkste vraag: weten we dit daadwerkelijk, of denken we dat het goed geregeld is?
Van één vitaliteitsweek naar 52 weken gezond en veilig werken
De Nationale Vitaliteitsweek is een mooi moment om aandacht te vragen voor vitaliteit. Maar uiteindelijk zit de winst natuurlijk niet in één week per jaar.
De echte winst ontstaat wanneer gezond, veilig en prettig werken onderdeel wordt van de dagelijkse bedrijfsvoering:
- Wanneer een leidinggevende niet alleen vraagt of het werk op tijd afkomt, maar ook hoe het gaat;
- Wanneer een medewerker zonder aarzelen kan aangeven dat een taak te zwaar is;
- Wanneer na een incident niet alleen wordt gekeken naar wat iemand verkeerd heeft gedaan, maar ook naar werkdruk, omstandigheden, instructie en organisatie;
- Wanneer een RI&E niet in een map verdwijnt, maar wordt gebruikt om het werk daadwerkelijk beter te organiseren.
Dat is voor ons vitaliteit.
Niet alleen gezonde medewerkers, maar werk dat zo is ingericht dat mensen gezond, veilig én met plezier kunnen blijven werken.
De Nationale Vitaliteitsweek vindt plaats van 21 t/m 27 september 2026. Misschien een mooi moment om binnen jouw organisatie eens te kijken hoe vitaal het werk zelf eigenlijk is.
Wil je weten waar binnen jouw organisatie kansen liggen op het gebied van gezond, veilig en duurzaam werken? Ikas ondersteunt organisaties onder andere bij RI&E, arbeidsomstandigheden, psychosociale arbeidsbelasting en praktisch arbobeleid. Neem contact met ons op, we staan je graag te woord.
Recente reacties